ಉತ್ತರ ಶಾಪದಿಂ ದಕ್ಷಿಣ ಷಾಕಕು…

ನಮ್ಮ ಗೋಕಾಂವಿ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಜನಗಳ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆ. ಊಟದಲ್ಲಲ್ಲ. ಊಟದಲ್ಲಿ ನಾನಾ ನಮನಿ ವ್ಯಂಜನಗಳನ್ನೂ, ಸಾದನಿಗಳನ್ನು (ಸಾಧನ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನೂ) ಪುರಮಾಶಿ ಕಟಿಯುತ್ತೇವೆ. ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಬರೆಹದಲ್ಲಿ: ದಕ್ಷಿಣಾದಿಗಳಂತೆ ನಾವು ಶಬ್ದಗಳ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ವ್ಯಂಜನ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ’ಅ’ ಎಂಬ ಸ್ವರವನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಪೂರ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಿಟ್ಟರೆ ನೀವು ದಕ್ಷಿಣಾದಿಗಳು ಈ ಬ್ಲಾಗಿನ ಲೇಖಕನನ್ನು ’ಚಕೋರ್’ ಎಂದು ಮುಗಿಸುತ್ತೀರಿ; ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ’ಚಕೋರ’ ಎಂದು ಬರೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಶೋಕ, ರಮೇಶ, ಸುರೇಶ, ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಇತ್ಯಾದಿ. (ಅಂಧಂಗ, ಈ ’ಹ’ಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ಕೊಡುವ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದಾಗಲೂ ಕೆಲ ದಕ್ಷಿಣಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ತಲೆಗಳುಳ್ಳ ನಮ್ಮ ಮುದುಕ ದೇವರ ಹೆಸರು ಬರೆಯುವಾಗ ’ಹ’ಕ್ಕೆ ’ಮ’ದ ಒತ್ತು ಕೊಡಬೇಕೋ ’ಮ’ಕ್ಕೆ ’ಹ’ದ ಒತ್ತು ಕೊಡಬೇಕೋ ಎಂಬ ಕನ್‍ಫ್ಯೂಜನ್ನು. ಕೆಲವು ಹಿರಣ್ಯಪುತ್ರರು ಗೊಂದಲವೇ ಬೇಡ ಎಂದು ’ಪ್ರಹಲ್ಲಾದ್’ ಎಂದು ಬರೆಯಲು ಶುರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ!) ಅದು ಬೇಡೆನಿಸಿದರೆ ಸುರೇಶೀ, ರಮೇಶೀ, ಸಂತೋಷೀ ಇತ್ಯಾದಿಗಳೂ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. (ಈ ಬಳಕೆ ಮಧ್ಯಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೂ ಇದೆ ಬಿಡಿ. ’ನಮ್ ಪ್ರಸದಿ ಬರ್ತಾ ಇದಾನೆ.’) ಬೆಳಗಾವಿ ಶಹರಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಮರಾಠಿಯ ಪ್ರಭಾವದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ನಮೂನೆಯ ಎಳೆಯುವಿಕೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಗೋಕಾಂವಿಯವರು ’ಕೇಶವ’ ಅಂತಂದರೆ ಬೆಳಗಾಂವಿಯವರು ’ಕೇsಶsವs’ ಎಂದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಕ್ಷರವನ್ನೂ ಎಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಗೆ ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಅವರು ಎರಡೇ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ’ಕೇಶ್ವ’ ಎಂದು ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಾದಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಗಳ ಮಾತಿಗೆ ಗೌರವ ಕೊಟ್ಟು ’ಶರತ್ತು’ ’ಪ್ರದೀಪು’ ಇತ್ಯಾದಿ ಅನ್ನುವುದೂ ಉಂಟು.
Continue reading “ಉತ್ತರ ಶಾಪದಿಂ ದಕ್ಷಿಣ ಷಾಕಕು…”

ಇತ್ಯೇವ ಇತ್ಯೇವ ಇತ್ಯೇವ

(ನಾನು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಬರೆದಿದ್ದರ ಸ್ವಲ್ಪ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಅನುವಾದ.)

ಜಯನಗರದ ’ದ ಆರ್ಟ್ ಆಫ಼್ ಲಿವಿಂಗ್ ಶಾಪ್’ ತುಂಬಾ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. Very strategically located. ಅದರ ಸ್ಥಾನ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ, ನಾನು ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟಿಗೆ ಹೋಗಿಬರುವಾಗ ದಿನಾ ಅಡ್ಡಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ರಂಗಶಂಕರ ಮತ್ತಿತರ ಅನೇಕ ಆಸಕ್ತಿಕರ ಜಾಗಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾದಾಗಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈಗೀಗ ಇದು ನನಗೆ ರೂಡಿಯಾದಂತಾಗಿದೆ ಬಿಡಿ. ಹೀಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಕೆಲವು ಸಲ ಆ ’ಶಾಪ್’ ನೋಡಿದಾಗ ಆದ ಥ್ರಿಲ್ ಈಗ ಉಂಟಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ನೀವು ಈಗಾಗಲೆ ಇದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಊಹಿಸಿರುತ್ತೀರ: ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ’ದ ಆರ್ಟ್ ಆಫ಼್ ಲಿವಿಂಗ್’‍ನ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ, ಹೋಗಲಿ ಬಿಡಿ; ಹಾಗೆ ಹೇಳುವುದು ಸಮಂಜಸವಲ್ಲವೇನೋ. ಬಹಳ ಮಾಡಿ, ಆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ಮಾರುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದು ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಧಂದೆ ಅಲ್ಲ ಅಂತ ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತೆ. ಹತ್ತಾರು ಅಡಿಗಳ ದೂರದಿಂದ, ನನ್ನ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೈಕಿನಿಂದ ಕಂಡ ಓರೆಗಣ್ಣಿನ ಭಂಗುರ ನೋಟವೂ ಸಾಕು. ಸೂಜಿಗಲ್ಲಿನಂತೆ ಸೆಳೆಯುವ ಅದೆಂಥ ತರಹೇವಾರಿ ಸರಕುಗಳವು. What magnetic merchandise! ಶರ್ಟುಗಳು, ಕುರ್ತಾಗಳು, ಹೆಂಗಸರ ಟಾಪ್‍ಗಳು, ಟಿ-ಶರ್ಟುಗಳು… (ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ನಿಲುಕದ) bracelets, bandannas, caps, ಹಾಗೂ ನನ್ನ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಊಹೆಗಳಿಗೆ ನಿಲುಕದ ಇನ್ನೂ ಏನೇನೋ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು. ಅಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಮೈಮೇಲೆ ’ದ ಆರ್ಟ್ ಆಫ಼್ ಲಿವಿಂಗ್’‍ನ ಹಚ್ಚೆಗಳನ್ನೂ ಹಾಕುತ್ತಾರೇನೋ. ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ! Strategically located tattoos anyone? ನಾನು ಒಮ್ಮೆ ಒಳಹೊಕ್ಕು ನೋಡಬೇಕೇನೋ. (ಓ ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಸೆಳೆತ ತಡೆಯಲಾರದೆ ಹೋಗಿಯೂಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಏನನ್ನೂ ಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.)
Continue reading “ಇತ್ಯೇವ ಇತ್ಯೇವ ಇತ್ಯೇವ”

ಕ್ಷೌರಿಕನ ವಿರೋಧಾಭಾಸ (ಪರಿಷ್ಕೃತ)

ಒಂದು ಊರಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಒಬ್ಬ ಕ್ಷೌರಿಕನಿದ್ದಾನೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ. ಆ ಊರಿನ ಗಂಡಸರೆಲ್ಲರೂ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಗಡ್ಡಮೀಸೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಗಡ್ಡ ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತಿರುಗುವು ಆಲಸಿಗಳೂ, ನವ್ಯರೂ ಒಬ್ಬರೂ ಇಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ದಾಡಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದವರೆಲ್ಲ ಆ ಕ್ಷೌರಿಕನ ಕಡೆ ಹೋಗಿ ದಾಡಿ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬೇರೆಯವರ ದಾಡಿ ಮಾಡುವವನು ಕ್ಷೌರಿಕನೊಬ್ಬನೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ – ಕ್ಷೌರಿಕ ಸ್ವಂತ ದಾಡಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದ ಎಲ್ಲ ಗಂಡಸರ, ಹಾಗೂ ಕೇವಲ ಅಂಥ ಗಂಡಸರ, ದಾಡಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಂತ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವರ ದಾಡಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಗಂಡಸರ ಕ್ಷೌರವನ್ನು ಅವನೇ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸರಿಯಷ್ಟೆ?

(ಆ ಊರಿನ ಹೆಂಗಸರು ಅವರವರ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಅವರವರೇ ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಬೇರೆಯವರ ಅವಶ್ಯಕತೆ – ಹೆಂಗಸರದಾಗಲಿ, ಗಂಡಸರದಾಗಲಿ – ಅವರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲ, ಅಂದುಕೊಳ್ಳಿ. ಆದರೆ ಇದು ಅಷ್ಟು ಪ್ರಸ್ತುತವಾದುದಲ್ಲ.)

ಹೀಗಿರುವಾಗ, ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇನಪ್ಪಾ ಅಂದರೆ: ಕ್ಷೌರಿಕ ತನ್ನ ಕ್ಷೌರವನ್ನು ತಾನೇ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ?

ಉತ್ತರ ತಿಳಿಸಿ.
Continue reading “ಕ್ಷೌರಿಕನ ವಿರೋಧಾಭಾಸ (ಪರಿಷ್ಕೃತ)”

ಕನ್ನಡ ಕಾಮೆಡಿ ಸ್ಕೆಚ್ಚುಗಳು

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕಾಮೆಡಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಿದೆವಲ್ಲ. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ “ಪೈಥನೆಸ್ಕ್” ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಸ್ಕೆಚ್‍ಗಳನ್ನು ನಮ್ಮವರೇ ಆದ ಹರೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಎನ್ ಹಾಗೂ ಅವರ ಗೆಳೆಯರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಪೈಥನೆಸ್ಕ್ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆನಲ್ಲ. ಇವು ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಆ ನುಡಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಒಂದಷ್ಟು ಚುರುಕಾಗಿವೆ ಕೂಡ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಹಾಗೂ ಕಪ್ಪಣ್ಣ, ಭಾರತರತ್ನ ಯಾರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು ಎಂದು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅನಂತಮೂರ್ತಿ, ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಅಕ್ಬರನಿಗೆ ಭಾರತರತ್ನ ಕೊಟ್ಟು ನಂತರ ಉಳಿದವರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕೆಂದು ಮೇಲಿಂದಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಹ, ಸುನೀಲ್ ಜೋಶಿಯ ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನೆವದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಬದ್ದವರನ್ನೆಲ್ಲ ಬೈಯ್ಯತೊಡಗುತ್ತಾರೆ.

ಇನ್ನೂ ಚುರುಕಾಗಬೇಕು. ಹೆಚ್ಚು ಬಿಗಿ ಬೇಕು. ಆದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನ. ನನಗನ್ನಿಸುವುದೆಂದರೆ, ಹರೀಶ್ ಹಾಗೂ ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತವಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೊಡುಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಬ್ಲಾಗಿನ ಓದುಗರು ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕೆಂದು ನನ್ನ ವಿನಂತಿ. ಗಮನಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗುಗಳ ಮೂಲಕ, ಹಾಗೂ ಅವಧಿ, ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಕಾರ್ಪೆಟ್‍ನಂಥ ಬಹು ಓದುಗರನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಬ್ಲಾಗುಗಳ ಮೂಲಕ, ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಚಾರ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಅದರಿಂದ ಹುರುಪಾಗಿ ಹರೀಶ ಮತ್ತು ಗೆಳೆಯರು, ಟಾಯಂಪಾಸ್‍ಗಾಗಿ ’ಆ..’ ಎಂದು ಬಾಯ್ದೆರೆದು ಕೂತಿರುವ ಕನ್ನಡದ ಫಾಲ್ತೂ ಮಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಡಿಸಲಿ. ಧನ್ಯವಾದ.

***

ಮೊನ್ನೆ ಒಂದು ಸೆಮಿನಾರಿನಲ್ಲಿ ಅಚಾನಕ್ಕಾಗಿ ನನಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಉತ್ತಮ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕಾಮೆಡಿಯ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಇದರ ಹೆಸರು ’Brenman, Bird and Fortune’. ಈ ಮೂವರೂ ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ವಿಡಂಬನೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಾಜಕೀಯದ ವಿಡಂಬನೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ನಮಗೆ ಅಪೀಲ್ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಫ಼ೋರ್ಚುನ್ ಮಾಡುವ ನಕಲು ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ಚೆನ್ನಾಗಿವೆ. ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧ, ಅಮೆರಿಕದ ಪಾಲಿಸಿಗಳು, ಸಬ್ ಪ್ರೈಮ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿಯೇ ಅದನ್ನು ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವೂ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಇವೆ. ನೋಡಿ ಆನಂದಿಸಿ.

ಮುಳುಗಿದ ವೆಚ್ಚದ ಮಿಥ್ಯೆ

ನಾನು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲೇ ಒಂದು ಸರಳ ಸುಂದರ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಅದನ್ನು ನಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಲೂ ಇದ್ದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್‍ನ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿದ್ದು ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಷ್ಟೆ. ಇದು ಎರಡು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ: (೧) ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಎನ್ನುವುದರ ತಳಹದಿ ಕಾಮನ್ ಸೆನ್ಸ್ ಹಾಗೂ (೨) ನಾನು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೇ ದೀಡುಪಂಡಿತ. 😉

ಅದಿರಲಿ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮಂಡಿಸುವ ಮೊದಲು ಒಂದೆರಡು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು. ದರ್ಶಿನಿಯಲ್ಲಿ ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ಕಾಫಿ ತೊಗೊಂಡಾಗಿದೆ; ಕಾಫಿ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತೀರಲ್ಲ? ಮನೆಯಿಂದ ಊಟದ ಡಬ್ಬಿ ತೊಗೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದೀರಿ; ಆದರೆ ಮದ್ಯಾಹ್ನ ನಿಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚಿನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಹೊರಗೆ ಊಟಕ್ಕೆ ಹೋಗೋಣವೆ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ; ಅವಳ ಜೊತೆ ಹೊರಗೆ ಊಟಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಊಟದ ಜೊತೆಗೆ ನವನವೀನ ಗಾಸಿಪ್ಪಿನ ರಸಗವಳವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ ನಿಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ. ಆದರೂ ಡಬ್ಬಿ ತಂದಿದ್ದೇನಲ್ಲ ಎಂದು ನಯವಾಗಿ ಅವಳ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತೀರಲ್ಲ? ಯಾವುದೋ ಸಿನೆಮಾಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದೀರಿ; ಬೋರು ಹೊಡೆಸುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ನಿದ್ದೆ ಹೊಡೆದುಬಿಟ್ಟಿರಿ. ಟಿಕೆಟ್ ಕೊಂಡು ನಿದ್ದೆ ಹೊಡೆದೆನಲ್ಲ ಎಂದು ನಂತರ ಹಳಹಳಿಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ?

ಇಂಥ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರ ’ಹೌದು’ ಎಂದಾದಲ್ಲಿ, ನೀವು ಮುಳುಗಿದ ವೆಚ್ಚದ ಮಿಥ್ಯೆಯ (sunk cost fallacy) ಬಗ್ಗೆ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು. Sunk cost ಎನ್ನುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ದಿನಚರಿಯ ಅನೇಕ (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ) ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮುಳುಗಿದ ವೆಚ್ಚ ಎಂದರೆ ಏನು? ಈಗಾಗಲೇ ವ್ಯಯವಾಗಿರುವಂಥ, ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬರಲಾರದಂಥ ಹಣ (ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಥರದ ವೆಚ್ಚ) ಮುಳುಗಡೆಯಾದ ವೆಚ್ಚದ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ದರ್ಶಿನಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಹಣ, ಸಿನೆಮಾ ಟಿಕೆಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಹಣ, ಹೀಗೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು. ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಮೊದಲೇ ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟಿರಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ರೆಸ್ಟೊರಾಂಟಿನಲ್ಲಿ ಬಗೆಬಗೆಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ತರಿಸುವಾಗ, ನೀವು ಅವಕ್ಕೆಲ್ಲ ದುಡ್ಡು ತೆತ್ತೇ ತೆರುತ್ತೀರೆಂದು ನಿಮ್ಮ ಹಾಗೂ ರೆಸ್ಟೊರಾಂಟಿನ ನಡುವೆ ಅವ್ಯಕ್ತ ಒಪ್ಪಂದವಿರುತ್ತದೆ ತಾನೆ? ಅವರು ತಂದಿಟ್ಟದ್ದು ಎಷ್ಟೇ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದ್ದರೂ ದುಡ್ಡಂತೂ ಕೊಡಲೇಬೇಕು. ಜಗಳಾಡಿ ದುಡ್ಡು ಕೊಡದೆ ಬರಬಹುದು. ಆದರೆ ಎಷ್ಟು ಜನ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ? ಹಾಗೂ ಎಷ್ಟು ಸಲ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ?

ನಾನಿನ್ನೂ ಆಗ ಕಾಫಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಕೆಟ್ಟ ಕಾಫಿ ಕುಡಿಯಬೇಕಾದ ದಾರುಣತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂವೇದನಾಶೀಲನಾಗಿದ್ದೆ. ನಮ್ಮ ತಂದೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಕಾಫಿ ಬೇಕು. ಮುಖ ಹಿಂಡುತ್ತ ಕೆಟ್ಟ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಕುಡಿದು ಮುಗಿಸುವಾಗ ನಾನೆನ್ನುತ್ತಿದ್ದೆ, “ಅಲ್ಲ, ಹೆಂಗಿದ್ದರೂ ಅಂವಗ ರೊಕ್ಕಾ ಕೊಡಲಿಕ್ಕೇ ಬೇಕು. ಸುಳ್ಳ ಇಂಥಾ ಕಾಫಿ ಕುಡದು ಬಾಯಿ ರುಚೀನೂ ಯಾಕ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು?” ಆದರೆ ಇದು ಅವರಿಗೆ ಪಟಾಯಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗಲೂ ಬಹಳ ಜನರಿಗೆ ಇದು ಮನವರಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಯ್ಯೋ, ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವಲ್ಲ ಎಂದು ಅರೆಬೆಂದ ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಎಣ್ಣೆ, ಮಸಾಲೆಯುಳ್ಳ ತಿಂಡಿ ತಿಂದು ಹೊಟ್ಟೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ದುಡ್ಡಂತೂ ಹೋಗಿಯೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಮೇಲೆ ಈ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ತ್ರಾಸುಗಳು. ಮರಳಿ ಬರಲಾರದ ವೆಚ್ಚದ ಹಂಗಿಗೆ ಬೇಡವಾಗಿದ್ದರೂ ಬೀಳುವ ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಮುಳುಗಿದ ವೆಚ್ಚದ ಮಿಥ್ಯೆ ಅಥವಾ sunk cost fallacy. (ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಹೇಳುವ ನಾನೂ ಇದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ಒಳಗಾಗುತ್ತೇನೆ.)

ಇದು ಯಾಕೆ ಒಂದು fallacy ಎಂದರೆ, ನಾವು ನಂತರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರ — ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೆಟ್ಟ ಕಾಫಿ ಕುಡಿಯುವುದು — ಮೊದಲಿಗೆ ಉಂಟಾದ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪು conclusionಗೆ ಬರುತ್ತೇವಾದ್ದರಿಂದ. ಇದು ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್‍ನ ಪ್ರಕಾರ (ಸಾಮಾನ್ಯ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಪ್ರಕಾರವೂ) ವಿವೇಚನಾರಹಿತ (irrational) ನಡವಳಿಕೆ. ವಸ್ತುತ:, ಇವೆರಡೂ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಮೊದಲು ವೆಚ್ಚ ಭರಿಸಿದ ತಪ್ಪಿಗೆ ನಂತರ ಇನ್ನಷ್ಟು ವೆಚ್ಚ (ಯಾವುದೇ ಥರದಲ್ಲಿ) ಭರಿಸುವುದು ದಡ್ಡತನ. ಏನೋ ಅಂದುಕೊಂಡು ಸಿನೆಮಾ ಟಿಕೆಟ್ಟು ತೊಗೊಂಡಿರುತ್ತೀರಿ. ನೀವು ಹೊರಡುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಳೆ ಬರತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಸಿನೆಮಾ ನೋಡಲೇಬೇಕೆನ್ನುವ ಆತುರವೇನೂ ಇಲ್ಲ ನಿಮಗೆ. ಆದರೆ ಟಿಕೆಟ್ಟು ತೊಗೊಂಡ ತಪ್ಪಿಗೆ, ಆಟೋದವನಿಗೆ ಡಬಲ್ ಮೀಟರ್ ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟೂ ಅರೆಬರೆ ತೊಯ್ಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಸಿನೆಮಾ ನೋಡಿದರೆ… ಏನು ಹೇಳಲಿ? ನಿಮ್ಮಂಥವರ ಸಲುವಾಗಿಯೇ ಮಳೆ (ಬೆಳೆ) ಆಗುತ್ತಿದೆ. (ಅಂದ ಹಾಗೆ, ಅತ್ತ ಕಡೆ ನಿಮ್ಮ ನಲ್ಲ/ನಲ್ಲೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಮಾಫಿಯಿದೆ.)

ಮೆಟಮಾರ್ಫಸಿಸ್

ಒಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ತಲ್ಲಣಭರಿತ ಕನಸುಗಳಿಂದ ಎಚ್ಚರ ತಿಳಿದು ಎದ್ದ ಗ್ರೆಗೊರಿ ಸಾಂಸ ಸ್ಯಾಂಸಾ (ಟೀನಾ ಅಕ್ಕೋರ್ತಿಯ ಆರ್ಡರದ ಮೇರೆಗೆ), ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಾನೊಂದು ದೈತ್ಯ, ಅಸಹ್ಯಕರ ಕೀಟವಾಗಿ ಬದಲಾದದ್ದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ.

ಉಮ್.. ಬೇಡ, ಕಾಫ಼್ಕನ ಕತೆಯ ಅವಶ್ಯವಿಲ್ಲ. ನನ್ನದೇ kafkaesque ಕತೆಯಿರುವಾಗ, ನನ್ನದೇ ಮೆಟಮಾರ್ಫ಼ಸಿಸ್‍ನ ತಲ್ಲಣಭರಿತ ಸತ್ಯವಿರುವಾಗ, ಅನಗತ್ಯ ಫ಼್ಯಾಂಟಸಿಯ ಹಂಗು ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಈ ಘೋರ ಕತೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮೊಟ್ಟಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೂ ಅಳ್ಳೆದೆಯವರು ಇದನ್ನು ಓದಲು ಹೋಗಬೇಡಿರೆಂದು ವಿನಂತಿ.

ಸಣ್ಣಸಣ್ಣ ಅಪಘಾತಗಳು ನಮ್ಮೆಲ್ಲದ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಅವಕ್ಕೆ ಅಂಥ ಮಹತ್ವ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಪಘಾತದ ಪರಿಣಾಮ ತುರ್ತಿನ ಅನನುಕೂಲಕ್ಕೇ ಮುಗಿಯದೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದುದಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂಥದೇ ಒಂದು ಅಪಘಾತ ನನಗೆ ಮೊನ್ನೆ ಆಯಿತು. ಅದು ನನ್ನ ಜೀವನವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ. ವಸ್ತುತ:, ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ, ಅದು ನನ್ನರಿವಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನೊಳಗೆ ಹುದುಗಿದ್ದ ನನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವನ್ನು ಹೊರಗೆ ತಂದಿದೆ; ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಕರಾಳ ಮುಖ. ನಾನು ಇಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಲು ಶಕ್ಯವೆಂದು ನನಗೆ ಎಂದೂ ಅನ್ನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಂಥ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದೆನೆಂದರೆ ನಾನು ಯಾರು ಎನ್ನುವಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮುಟ್ಟಿತ್ತು ನನ್ನ ಆತಂಕ, ಸಂಶಯ. ನನ್ನ ಪಾಸ್‍ಪೋರ್ಟಿಗಾಗಿ ತಡಕಾಡಿ, ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಸರು, ವಿಳಾಸ, ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ನಾನೇ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿಕೊಂಡು ಇನ್ನಷ್ಟು ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದೆ.

ಇಲ್ಲಿಗೇ ಇದು ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ನನ್ನ ಕರಾಳ ಮುಖ ಹೊರಬಂದಂದಿನಿಂದ, ನನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುಖ ಹೇಗಿತ್ತೆನ್ನುವುದೇ ಮರೆತಿದೆ. ನಾನು ಮೊದಲು ಹೀಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವಿದ್ದರೂ ನನ್ನನ್ನು ನಾನು ಬದಲು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದೇ ಮುಖವನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಿರುಗುವ ಭಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಬಹುತೇಕ, ಸಮಯವೊಂದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಮದ್ದು. ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಮೊದಲಿನಂತಾಗಬಹುದು. ಮತ್ತೆ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಜಗತ್ತಿನ ಮೇಲೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ನನ್ನ ಮೇಲೇ ನಂಬಿಕೆ ಮರಳಬಹುದು. ಇದೊಂದು ಆಶಯವಷ್ಟೆ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನನ್ನ ಬ್ಲಾಗಿನ ಓದುಗರು ಕೂಡ ನನ್ನ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲ ಕೊಡಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.

ಆದದ್ದಿಷ್ಟೆ. ಭಯಂಕರ ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಇಂದು ಹಜಾಮತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡೇ ತೀರಬೇಕು ಎಂದು ಮೊನ್ನೆ ರಾತ್ರಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಸರಿ, ದಾಡಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡದ್ದಾಯ್ತು. ಮೀಸೆ ಕೂಡ ಸ್ವಲ್ಪ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದು ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಂಗಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ತುದಿ ಕತ್ತರಿಸಿದರಾಯ್ತು ಎಂದು ಕತ್ತರಿಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. ಆ ಸುಮಾರು ಕತ್ತರಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹೋಗಲಿ ಎಂದು ರೇಜ಼ರಿನಿಂದಲೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಕೆರೆಯತೊಡಗಿದೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ಒಂದು ಕಡೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟಾಗಿ ಮೀಸೆಯ ಬ್ಯಾಲನ್ಸ್ ತಪ್ಪಿತು. ಸರಿಪಡಿಸೋಣವೆಂದು ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕತ್ತರಿಸಿದೆ. ಅದು ತಪ್ಪಿ ಬೇರೆಲ್ಲೋ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಕತ್ತರಿಸಿತು. ಬೆಕ್ಕು, ಮಂಗ, ಬೆಣ್ಣೆ, ತಕ್ಕಡಿ ನೆನೆಯುತ್ತ, ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ನಗುತ್ತ, ಅದನ್ನು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಹೊರಟೆ. ರಿಪೇರಿ ಆಗುವ ಬದಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆಡುತ್ತ ಹೋಯಿತು. ಆಕಡೆ ಈಕಡೆ ಮಾಡುತ್ತ, ತುದಿ ಕಟ್ಟಾಗುವ ಬದಲು ಮಧ್ಯದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕಟ್ಟಾಗಿ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮೀಸೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಪುಗಳಾದವು. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ರಿಪೇರಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅದು ಮುಟ್ಟಿ, ಕೊನೆಗೆ ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮೀಸೆಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಬೋಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಎರಡು ಅದ್ಭುತ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕಾಮೆಡಿಗಳು

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಬೋರಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ಅಥವಾ ಖಾಲಿ ಇದ್ದಾಗೆಲ್ಲಾ (ಇರುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮುಂದುಹಾಕುತ್ತ ಹೋಗುವ ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಖಾಲಿಯೇ), ಟಾಯಂಪಾಸ್‍ಗಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕಾಮೆಡಿಗಳನ್ನು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ’ಯೆಸ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್’ ಹಾಗೂ ’ಮಾಂಟಿ ಪೈಥನ್’. ಯೆಸ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ನ ಒಂದಷ್ಟು ಎಪಿಸೋಡ್‍ಗಳು ಆನ್‍ಲೈನ್ ಇವೆ. ಮತ್ತೆ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ತುಣುಕುಗಳಿವೆ. ಮಾಂಟಿ ಪೈಥನ್ನರೂ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತುಣುಕುಗಳಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಪದೇ ಪದೇ ನೋಡಿದರೂ ಬೇಜಾರಾಗದ ಅದ್ಭುತ ಕಾಮಿಕ್ ಗುಣಗಳಿವೆ ಈ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ.

೧೯೮೦-೮೪ರ ನಡುವೆ ಯೆಸ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಹಾಗೂ ೧೯೮೬-೮೮ರ ನಡುವೆ ಯೆಸ್ ಪ್ರೈಮ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಬಿಬಿಸಿ ರೇಡಿಯೊ ಹಾಗೂ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾದವು. ಇವು ಆಗ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಪ್ರದಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಥ್ಯಾಚರರ ಫೇವರೆಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ಯುರಾಕ್ರಸಿಯ ನಡುವಿನ ಹಗ್ಗಜಗ್ಗಾಟ ಯೆಸ್ (ಪ್ರೈಮ್) ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಮೋಟಿಫ಼್. ಒಬ್ಬ ಮಂತ್ರಿ (ಜಿಮ್ ಹ್ಯಾಕರ್), ಅವನ ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ (ಸರ್ ಹಂಫ್ರಿ) ಹಾಗೂ ಅವನ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ (ಬರ್ನರ್ಡ್) — ಇವು ಮೂರು ಈ ಸರಣಿಯ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹ್ಯಾಕರ್‌ನ ಹೊಸ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಠುಸ್ಸೆನ್ನಿಸುವುದೇ ಹಂಫ್ರಿಯ ಕೆಲಸ. ಆಗಾಗ ಹ್ಯಾಕರ್ ಹಂಫ್ರಿಯನ್ನು ಮುಜುಗರಕ್ಕೊಳಪಡಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಉಂಟು. ಒಂದು ಎಪಿಸೋಡಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ತುಣುಕೊಂದನ್ನು ನೋಡೋಣ. ಅದು ಈ ಸರಣಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಡುತ್ತದೆ. ನೆನಪಿನಿಂದ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಪಕ್ಕಾ ಕೊಟೇಶನ್ ಅಲ್ಲ.

ಹ್ಯಾಕರನ ಸಲಹೆಗಾರ್ತಿ: I want to be there to see Humphrey’s reaction when you propose this idea to him.
ಹ್ಯಾಕರ್: To see the battle between the political will and the bureaucratic will?
ಸಲಹೆಗಾರ್ತಿ: Well, it will be more like the battle between political will and bureaucratic wont.

ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಹ್ಯಾಕರ್ ಹಂಫ್ರಿಯನ್ನು ತಾನು ಕೊಟ್ಟ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. (ಮೂಲ: ವಿಕಿಕೋಟ್)

Sir Humphrey: Unfortunately, although the answer was indeed clear, simple, and straightforward, there is some difficulty in justifying assigning to it the fourth of the epithets you applied to the statement, inasmuch as the precise correlation between the information you communicated, and the facts insofar as they can be determined and demonstrated is such as to cause epistemological problems, of sufficient magnitude as to lay upon the logical and semantic resources of the English language a heavier burden than they can reasonably be expected to bear.
Jim Hacker: Epistemological, what are you talking about?
Sir Humphrey: You told a lie.

ಇನ್ನೊಂದು ನೋಡಿ.

Sir Humphrey: Prime Minister I must express in the strongest possible terms my profound opposition to the newly instituted practice which imposes severe and intolerable restrictions on the ingress and egress of senior members of the hierarchy and will, in all probability, should the current deplorable innovation be perpetuated, precipitate a progressive constriction of the channels of communication, culminating in a condition of organisational atrophy and administrative paralysis which will render effectively impossible the coherent and co-ordinated discharge of the function of government within Her Majesty’s United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland!
Jim Hacker: You mean you’ve lost your key?

ಈ ರೀತಿಯ ಜಾಣತನ, ಚಾತುರ್ಯದ ಮಾತುಗಳು; ಹಂಫ್ರಿಯ ಉದ್ದುದ್ದ ವಾಕ್ಯಗಳು; ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡ ಬರ್ನರ್ಡ್‍ನ ಗೊಂದಲಗಳು; ಇವೆಲ್ಲ ಯೆಸ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ನ ಕಾಮೆಡಿಯ ರೀತಿ. ಇದು ಗಂಭೀರ ಹಾಸ್ಯ. ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಮಾಜ, ರಾಜಕಾರಣ, ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಹೈ ಕ್ಲಾಸ್ ಕಮೆಂಟರಿ.

ಮಾಂಟಿ ಪೈಥನ್ ತೀರಾ ವಿಭಿನ್ನ. ಯಾವುದೇ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾಮೆಡಿ. ಈ ಗುಂಪಿನ ಬಂಡವಾಳ, ಅವರ ವಿಲಕ್ಷಣ ಕಲ್ಪಕತೆ. ಯಾರೂ ಊಹಿಸಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ವಿಚಿತ್ರ, ಕ್ಷುಲ್ಲಕ, surreal ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಆ ಮೂಲಕ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರತಿಭೆ ಈ ಗುಂಪಿಗಿತ್ತು. ೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಾಮೆಡಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ ಎಷ್ಟೋ ಪೀಳಿಗೆಗಳು ಇವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ. ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ೬ ಮುಖ್ಯ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ಅಪಾರವಾದ ಓದು, ಆಳವಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆ — ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲೂ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಇವರ ತಮಾಷೆ ಯೆಸ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ನಂತಲ್ಲ. ಸಿಲ್ಲಿನೆಸ್‍ಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು ಮಾಂಟಿ ಪೈಥನ್ ಎನ್ನಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಸಿಲ್ಲಿನೆಸ್ ಎಂಥೆಂಥ ವಿಲಕ್ಷಣ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಂದ ಹೊಮ್ಮುತ್ತಿತ್ತೆಂದರೆ, ನೀವು ಆ ಸಿಲ್ಲಿನೆಸ್ ಬಗ್ಗೆ ತಕರಾರು ತೆಗೆಯುವುದೇ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿಯ ಸಿಲ್ಲಿ ಕಾಮೆಡಿಗಳು ಸೋಲುವುದು ಆಳದ ಕೊರತೆಯಿಂದ, predictabilityಯಿಂದ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಮೆಡಿಗಳೂ ಅಷ್ಟೆ; ಸತ್ವವಿಲ್ಲದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ವಿಲಕ್ಷಣ ಎಂದೆನಲ್ಲವೆ. ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಒಂದು ಸ್ಕೆಚ್‍ನಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿ ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಸ್ ನಡುವೆ ಪುಟ್ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯವಿದೆ. ಮಜಾ ಏನಪ್ಪಾ ಅಂದರೆ ಅದು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳ ಫುಟ್ಬಾಲ್. ಎರಡೂ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಅವರವರ ದೇಶದ ಫಿಲಾಸಫರ್‌ಗಳಿದ್ದಾರೆ! ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಕೆಚ್‍ನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಸರಕಾರಿ ಅಫೀಸೊಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೀನು ಸಾಕಲು ಲೈಸನ್ಸ್ ಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಥರದ್ದು ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ, ವಾದಿಸತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ’ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ಼್ ಸಿಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಸ್’ — ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆಲ್ಲ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಚಿತ್ರ ನಡೆಯುವ ಶೈಲಿಗಳು. ನೀವೂ ನಿಮ್ಮದೇ ಸಿಲ್ಲಿ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆ? ಸರಕಾರ ಅದಕ್ಕೆ ಹಣ ಕೊಡುತ್ತದೆ! ಇನ್ನು ಪೋಪ್ ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲೆಂಜೆಲೊ, ಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಟ್ ಸ್ಕೆಚ್, ಇವಂತೂ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಇದೆ. ವಿಶೇಷ ಏನಪ್ಪಾ ಅಂದರೆ ಅದು ’ಆರ್ಗ್ಯುಮೆಂಟ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್’. ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿರುವ ’ಡಾಕ್ಟರ್’ ಜೊತೆ ಇಂತಿಷ್ಟು ಸಮಯ ನೀವು ವಾದಿಸಬಹುದು! ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಶನ್ನು; ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೂ ಅವನಿಗೆ ಹೊಂದುವ ಆವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ಜೊತೆ ಮಾತಾಡುವಾಗ ಅವನಿಗೆ ಹೊಂದುವಂಥ ಆವರ್ತದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಾನೆ; ಇದು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಕಾಮಿಕ್ ಇಫ಼ೆಕ್ಟನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ಅನುಭವಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಅವರ ಥೀಮುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸೀಮೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ಇಜಿಪ್ತಿನ ಪಿರಮಿಡ್ಡುಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಹಿಟ್ಲರ್ ಬರುತ್ತಾನೆ; ವೈಕಿಂಗ್‍ಗಳು ಬಂದು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಹಾಡಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಪಿಕಾಸೊ ಸೈಕಲ್ ಹೊಡೆಯುತ್ತ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ’ಫಿಶ್ ಸ್ಲ್ಯಾಪ್ ಡಾನ್ಸ್’ ಎಂಬ ಡಾನ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಮೀನುಗಳಿಂದ ಕಪಾಳಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತ ಕುಣಿಯುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ.

ಇವೆರಡರ ಡಿವಿಡಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು ನನ್ನ ವಿಶ್‍ಲಿಸ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಈ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುತ್ತೇನೆ. ನೀವೂ ಹುಡುಕಿ ನೋಡಿ. ಆನಂದಿಸಿ.

ಟೆ-ರೀ-ಸಾ…

ಫುಟ್‍ಪಾತಿನಿಂದ ಇಳಿದು, ಮೇಲೆ ನೋಡುತ್ತಲೇ ನಾಕು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದೆ ಬಂದೆ. ನಡುಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಕೈಗಳೆರಡನ್ನೂ ಬಾಯಿಯ ಸುತ್ತ ಲೌಡ್‍ಸ್ಪೀಕರಿನ ಹಾಗೆ ಅಗಲಿಸಿ, ಜೋರಾಗಿ “ಟೆರೀಸಾ,” ಎಂದು ಕಿರುಚಿದೆ, ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲ್ಮಹಡಿಗಳನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ.

ನನ್ನ ನೆರಳು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಹೆದರಿ, ಗಬಕ್ಕನೆ ನನ್ನ ಕಾಲಬುಡದಲ್ಲಿ ಕವುಚಿಕೊಂಡಿತು.

ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ, “ಟೆರೀಸಾ!” ಎಂದು ಕೂಗುವಾಗ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಅತ್ತಕಡೆ ಬಂದ. “ನೀನು ಇನ್ನೂ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗದಿದ್ದರೆ ಅವಳಿಗೆ ಕೇಳಿಸೊಲ್ಲ. ಒಂದು ಕೆಲ್ಸಾ ಮಾಡೋಣ. ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಕೂಗೋಣ. ಸರಿ, ಮೂರರ ತನಕ ಎಣಿಸೋಣ. ’ಮೂರು’ ಅಂದ ತಕ್ಷಣ ಇಬ್ಬ್ರೂ ಸೇರಿ ಕೂಗೋಣ.” ಅವನು ಎಣಿಸಿದ, “ಒಂದು ಎರಡು ಮೂರು.” ಇಬ್ಬರೂ ಗಂಟಲು ಬಿಚ್ಚಿ ಕಿರುಚಿದೆವು, “ಟೆ-ರ್ರೀ-ಸಾ…!”

ಥೇಟರಿನಿಂದಲೋ ಕಾಫಿ ಕುಡಿದೋ ವಾಪಸು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪೊಂದು ನಾವು ಯಾರನ್ನೋ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿತು. “ನಾವೂ ನಿಮ್ಮ ಜೊತೆ ಸೇರ್ಕೊಂಡು ಕೂಗ್ತೀವಿ… ಬನ್ರೋ” ಎನ್ನುತ್ತ ನಡುಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಮತ್ತೆ ಮೊದಲು ಬಂದಿದ್ದವ ಮೂರರ ತನಕ ಎಣಿಸಿದ. ಎಲ್ಲರೂ ಏಕಕಂಠದಿಂದ ಒದರಿದೆವು, “ಟೇ-ರ್ರೀ-ಸ್ಸ್ಸಾ!”

ಮತ್ತ್ಯಾರೋ ಬಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು; ಕಾಲುಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪೇ ಅಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಜನ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆವಾಗವಾಗ ಹೊಸಬರು ಬಂದು ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಂಘಟಿಸಿ, ಏಕಕಂಠದಿಂದ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕರೆ ಕೊಡುವುದೆಂದರೆ ಸುಲಭದ ಮಾತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೂರು ಎಣಿಸುವ ಮೊದಲು ಶುರು ಮಾಡುವವರೋ ಎಲ್ಲರೂ ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೂ ಮುಂದುವರಿಸುವವರೋ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ನೀಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸತೊಡಗಿದೆವು. ನಾವು ನಮ್ಮ ಕೂಗು ಹೀಗಿರಬೇಕೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದೆವು: ’ಟೆ’ಯನ್ನು ಕೆಳದನಿಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಅನ್ನತಕ್ಕದ್ದು; ’ರೀ’ ಉಚ್ಚಸ್ವರ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘ; ’ಸಾ’, ಮತ್ತೆ ಕೆಳದನಿ, ಆದರೆ ಹೃಸ್ವ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾರಾದರೂ ಈ ಲಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದಾಗ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ತಕರಾರುಗಳು ಅವಾಗಿವಾಗ ಬರುತ್ತಿದ್ದವು.

ಇದು ನಮ್ಮ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತಷ್ಟೆ. ಆಗಲೇ ಯಾವನೋ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆತ್ತಿದ — ಅವನ ದನಿಯಿಂದ ಅವನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದಾದಲ್ಲಿ, ಅವನ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಚಿಕ್ಕಿಗಳಿರಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಕು — “ಅಲ್ಲ, ಅವಳು ಮನೇಲಿದಾಳೆ ಅನ್ನೋದು ಗ್ಯಾರಂಟೀನಾ ಅಂತ?”

“ಇಲ್ಲ,” ನಾನೆಂದೆ.

“ಇದೊಳ್ಳೆ ಫಜೀತಿ,” ಇನ್ನೊಬ್ಬನೆಂದ. “ಕೀ ಮರ್ತಿದೀಯಾ?”

“Actually, ನನ್ನ ಕೀ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರಾನೇ ಇದೆ,” ಅಂತ ಹೇಳಿದೆ.

“ಮತ್ತೆ? ಹೋಗು ಮೇಲಕ್ಕೆ!” ಅವರೆಂದರು.

“ಆದ್ರೆ, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಇರಲ್ಲ,” ವಿವರಿಸಿದೆ, “ಬೇರೆ ಕಡೆ ಇರೋದು. ನಾನಿರೋದು ಆ ಸೈಡು.”

“ಹೌದಾ? ಹಾಗಿದ್ರೆ, ನಾನು ಒಂದು ಮಾತು ಕೇಳ್ತೀನಿ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾರಿರ್ತಾರೆ?” ಆ ಚಿಕ್ಕಿ ಚಿಕ್ಕಿ ದನಿಯವನು ಕೇಳಿದ.

“ಅಯ್ಯೋ, ಅದು ನನಗೆ ಹ್ಯಾಗೆ ಗೊತ್ತಿರುತ್ತೆ?” ಅಂತಂದೆ.

ಯಾಕೋ ಜನರು ಇದರಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೋಪ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂತೆ ಅನ್ನಿಸಿತು.

“ಅಣಾ.. ಹಾಗಿದ್ದ್ರೆ ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತ್ಕೊಂಡು ’ಟೆರೀಸಾ’ ಅಂತ ಯಾಕೆ ಬಡ್ಕೋತಿದೀವಿ ಅಂತ ರವಷ್ಟು ಹೇಳ್ತೀಯಾ?” ಯಾವನೋ ಹಲ್ಲು ಬಿಗಿಹಿಡಿದು ದನಿ ಹೊರಡಿಸಿದ.

“ಇದೇ ಹೆಸರು ಕರೀಬೇಕು ಅಂತ ನಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಬೇರೆ ಯಾವ ಹೆಸರಾದ್ರೂ ಪರ್ವಾಗಿಲ್ಲ,” ನಾನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. “ಅಥವಾ ನಿಮಗಿಷ್ಟ ಇದ್ದರೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತ್ಕೊಂಡೂ ಕರೀಬಹುದು.”

ಎಲ್ಲರೂ ಅಸಮಾಧಾನ ತಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

“ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಆಟ ಆಡ್ತಿದೀಯಾ? ಇದು ಸರಿ ಇಲ್ಲ,” ಚಿಕ್ಕಿ ದನಿಯವನು ಸಂಶಯದಿಂದ ಕೇಳಿದ.

“ಏನು ಹೇಳ್ತಾ ಇದೀರಾ?” ಎಂದು ನಾನು ವಿಷಾದದಿಂದ ಅಂದು, ಉಳಿದವರಿಗಾದರೂ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಯಾವ ದುರುದ್ದೇಶವೂ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆಯೇನೋ ಎಂದು ಎಲ್ಲರತ್ತ ಮುಖ ಹೊರಳಿಸಿದೆ. ಯಾರೂ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.

ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲಿ ಮುಜುಗರದ ವಾತಾವರಣ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬ, ಹಗುರಾಗಿ ಹೇಳಿದ, “ಒಂದು ಕೆಲಸ ಮಾಡೋಣ. ಕೊನೇ ಸಲ ’ಟೆರೀಸಾ’ ಅಂತ ಕರದು, ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗೋಣ.”

ಸರಿ, ಇನ್ನೊಂದು ಸಲ ಕೂಗಿದೆವು. “ಒಂದು ಎರಡು ಮೂರು.. ಟೆರೀಸಾ!” ಆದರೆ ಅಷ್ಟು ಸರಿಯಾಗಿ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಆಮೇಲೆ ಮಂದಿ ಮನೆಯತ್ತ ನಡೆದರು. ಕೆಲವರು ಅತ್ತಕಡೆ, ಕೆಲವರು ಇತ್ತಕಡೆ.

ನಾನೂ ಅಲ್ಲಿಂದ ನಡೆದು ಸರ್ಕಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೆ. ಆವಾಗ ಯಾರೋ “ಟೆssರೀssಸಾss” ಎಂದು ಕಿರುಚಿದಂತೆ ಅನ್ನಿಸಿತು.

ಬಹಳ ಮಾಡಿ, ಯಾರೋ ಇನ್ನೂ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಯಾರೋ. ತುಂಬ ಹಠಮಾರಿಯಿರಬೇಕು.

***

ಇದು ಇಟ್ಯಾಲೋ ಕ್ಯಾಲ್ವಿನೋ (Italo Calvino) ಎಂಬ ಮಾಂತ್ರಿಕನದು. ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಕತೆಗಾರ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. ಎರಡು-ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದು, ಮತ್ತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಫ಼ೇಬಲ್‍ಗಳನ್ನೂ, ಮತ್ತೆ ಅವನ ಕೆಲ ಬಿಡಿ ಬರೆಹಗಳನ್ನೂ ಓದಿ ಮೈಮರೆತಿದ್ದೆ. ಇದರ ಹೆಸರು, The Man Who Shouted Teresa. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಇವೆ: ಲೇಖನಗಳು, ಕತೆಗಳು, ವಿಮರ್ಶೆ. ಎಷ್ಟು ಅಂದುಕೊಂಡರೂ, ಯಾಕೋ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅವನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ತೊಗೊಂಡು ಓದಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೂ ತಡ ಮಾಡಬಾರದು. ಯಾಕೋ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಇದು ನೆನಪಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ. ಏನನ್ನಿಸಿತು ಹೇಳಿ.

ಫೋನಿನ ಪ್ರಸಂಗ

ಇಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಇರುವ ಅವಳ ಕಸಿನ್ ಹಾಗೂ ಕಸಿನ್ನಳ ಗಂಡನ ಜೋಡಿ ಮಾತಾಡು ಅಂತ ಎಸ್ ಭಾಳ ದಿನದಿಂದ ಗಂಟುಬಿದ್ದಿದ್ದಳು. ತೀರಾ ಆಪ್ತರ ಜೋಡಿ ಸೈತ ಫೋನಿನಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುವುದೆಂದರೆ ನನಗೆ ಭಯಂಕರ ಸಂತೋಷದ ಸಂಗತಿ ಅಲ್ಲ. ಹಿಂತಾದರಾಗ ಯಾವುದೇ ಗುರುತು ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದವರ ಜೋಡಿ ನಾನು ಮಾತಾಡಿಯೇನೆ? ಈ-ಮೇಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿ, ’ಓಹೋ ತಮಗೆ ಅವಶ್ಯ ಫೋನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ,’ ಇತ್ಯಾದಿ ದೇಶಾವರಿ ಬರೆದು ಕೈತೊಳಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲ ಇಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಯುವಂಥ ವಿಷಯಗಳೇ ಅಲ್ಲ. ಆ ಕಸಿನ್ನಳು ನನಗೆ ಫೋನು ಮಾಡಿದ್ದಳೆಂದೂ, ನಾನು ಏಕೋ ಎತ್ತಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ, ಕಸಿನ್ನಳ ಅಪ್ಪನ ಮುಖಾಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿ, ಅದು ಎಸ್‍ಳ ಮೂಲಕ ನನಗೆ ಮರಳಿ ಬಂತು. ನಾನು ಅದೆಷ್ಟು ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಮನುಷ್ಯನೆಂಬುದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಿರೂಪಿತವಾಯಿತು. ಆದರೆ ನಾನು ಹಳೆಯ ಖಿಲಾಡಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹೇಗೋ, ’ಅವಶ್ಯ ಫೋನು ಹಚ್ಚುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೇ ಏನೇನೋ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮರತಿದ್ದೆ. ಇಷ್ಟಕ್ಕೂ ಅವಳ ಫೋನು ನನಗ ಬಂದಿಲ್ಲ,’ ಎಂದೆಲ್ಲ ಹೇಳಿ ದಾಟಿದೆ. ಖರೆವಂದ್ರೂ ಆ ಕಸಿನ್ನಳ ಫೋನು ನನಗ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಮಿಸ್ಸ್‍ಡ್ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವ ಇಲ್ಲದೆ ಯಥಾಪ್ರಕಾರ ಈ ಫೋನಿನ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಮುಂದೆ ಹಾಕಿ ಆರಾಮಾಗಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದೆರಡು ದಿನಕ್ಕೆ, ಅವಳು ಫೋನ್ ಮಾಡಿದಾಗ ನನ್ನ ಫೋನಿನ ವಾಯ್ಸ್ ಮೇಲ್‍ಬಾಕ್ಸಿಗೆ ಅದು ಹೋಯಿತೆಂದೂ, ಆದರೆ ವಾಯ್ಸ್ ಮೇಲ್‍ಬಾಕ್ಸ್ ಸೆಟ್ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಮೆಸೇಜನ್ನೂ ಬಿಡಲಾಗಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪುಕಾರೆದ್ದಿತು. ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ಮುಗಿಯದೆ ಆ ಕಸಿನ್ನಳ ಪತ್ರವೂ ಬಂದು ತಲುಪಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಅದೇ ಪುಕಾರಿನ ಜೊತೆ ’ನೀನು ಹಚ್ಚಿದರೆ ಸರಿ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಹಚ್ಚುತ್ತೇನೆ,’ ಎಂಬ ವಾಕ್ಕೂ ಇದ್ದಿತು.

ದಿಕ್ಕುಗಾಣದೆ, ಫೋನು ಮಾಡಿ ಇದನ್ನೊಮ್ಮೆ ಬಗೆಹರಿಸಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದೆ. ಆದರೂ ಚಟದ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಹಾಕಿ ರಾತ್ರಿ ೮ರ ಸುಮಾರು ಫೋನು ಹಚ್ಚುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಪತ್ರ ಬರೆದೆ. ಏನೋ ಮಾಡುತ್ತ ಆರಾಮಾಗಿ ಕೂತವನಿಗೆ ಸುಮಾರು ೮:೧೫ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಯಾಕೋ ಏನೋ ನಾನು ಕೊಟ್ಟ ಮಾತು ನೆನಪಾಯಿತು. ನೆನಪಾಗದಿದ್ದರೆ ಛೊಲೊ ಇತ್ತು, ಖರೆ ಈಗ ನೆನಪಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತಲ್ಲ. ಸರಿ, ಇನ್ನೇನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಒಂದೆರಡು ನಿಮಿಷ ಮಾತಾಡಿ ಮುಗಿಸೋಣ ಎಂದು ಫೋನೊತ್ತಿದೆ. ಯಾರೂ ಎತ್ತಲಿಲ್ಲ. ಆಹಾ.. ಅಂದರ ದೈವ ನನ್ನ ಜೊತೆಗಿದೆ ಅಂಧಂಗಾತು. ಆದರ ಒಂದರೆ ನಿಮಿಷ ಮಾತ್ರ. ಅವಳ ಫೋನು ಬಂದೇ ಬಂತು. ಎತ್ತಿದರೆ, ಉಭಯಕುಶಲೋಪರಿ ಆಗಿಂದಾಗ ಮುಗಿಸಿ, ವಾಯ್ಸ್ ಮೇಲ್‍ಬಾಕ್ಸ್‍ನ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದಳು, ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟು ಅಮೆರಿಕನ್ accentನಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುತ್ತ. ನಾನು, “ನಿನ ಸುಡ್ಲಿ, ಇಷ್ಟ್ಯಾಕ ತ್ರಾಸ ಪಟ್ಟು ಮಾತಾಡ್ಲಿಕತ್ತಿ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದ, ಇಷ್ಟ ಲಗೂ ನಿನಗ accident ಆಗೇದ? ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ದಿವಸ ತಡದ್ರ ಬರೊಬ್ಬರಿ accident ಆಗ್ತಿತ್ತು,” ಅನ್ನಲಿಲ್ಲ. ಅವಳಿಗೆ ಹೂಂಗುಟ್ಟಿ ಮುಗಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವಳ ಗಂಡನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಳು. ಅವನು ಇಲ್ಲಿದ್ದು ಒಂದಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳಾಗಿವೆ. ಅಂವಗೇನು ಅಂಥಾ ಅಪಘಾತ ಆಗಿಲ್ಲ. ಆದರ ಮನಷ್ಯಾ ಶಿಕ್ಕಂಗ ಭಾಷ್ಕಳಪಂತ. ಭಯಂಕರ ಮಾತಾಡುವ ಉಮೇದಿನಲ್ಲಿದ್ದ. ನನ್ನ ಮಾತುಗಳೋ ಒಂದೆರಡು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿದವು. ಇನ್ನೇನು ಹೇಳುವುದು? ಮಳೆಬೆಳೆಯ ಮಾತಾಡೋಣವೆ? ಆದರೆ ಆತ ಅದೂ ಇದೂ ತೆಗೆದು ರಗಡ ಹೊತ್ತು ಮಾತಾಡಿದ. ನಡುನಡುವೆ ನಾನು, “ಆಹಾ”, “ಓಹೋ”, “ಅವಶ್ಯ”, “ಛೇ ಛೇ”, “ಅದಕ್ಕೇನು ಭಿಡೆ”, ಮೊದಲಾದ ಜಾಣ್ಣುಡಿಗಳನ್ನು ಉದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಮೊದಲೇ ಇವತ್ತು ಒಂದು ಸೆಮಿನಾರನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಅದೋ ೨.೫ ತಾಸು ನಡೆದಿತ್ತು. ಆಸಕ್ತಿಕರವಾದ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು ಬಿಡ್ರಿ, ಖರೆ ನನ್ನ ಮಾತಿನ ಕೋಟಾ ಮುಗದು ಹಳಿಮಾತಾಗಿತ್ತು. ಇವನೋ ಬಿಡುತ್ತಲೇ ಇಲ್ಲ. “ನನ್ನ ದೇಶ, ನನ್ನ ಜನ..” ಎನ್ನುವಂಥ ಉಮೇದಿನಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದೇ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ನಡುವೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮತ್ತ್ಯಾವುದೋ ಊರಲ್ಲಿರುವ ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯ ತಂದೆಯ ಮಾವುಶಿಯ ನೆಗೆಣ್ಣಿಯ ಮರಿಮಗನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ. ನನ್ನ ಜೊತೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಲೇ ಅವನ ಹೆಸರೇನೆಂದು ಹೆಂಡತಿಯ ಜೊತೆ ೨ ನಿಮಿಷಗಳ ಉಪಸಂವಾದ ನಡೆಸಿದ. ಇಬ್ಬರೂ ನಾನಾ ನಮೂನೆಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿದರು. ಕೊನೆಗೆ ರವಿ, ರಜತ ಹಾಗೂ ರಘು, ಈ ಮೂರು ಶಾರ್ಟ್‍ಲಿಸ್ಟಾದವು. ಮುಂದೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಚರ್ಚೆಯ ನಂತರ ಅದು ರಘು ಎಂದೂ, ಮೊದಲು ರಜತ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕ್ಷಮೆಕೋರುತ್ತೇನೆಂದೂ ಆತ ಹೇಳಿದ. ’ಅಲ್ಲೋ ಮಾರಾಯ್ನ, ಆ ರಂಡೇಗಂಡ ಯಾರಂತನ ನನಗ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಂಥಾಪರಿ ಅವನ ಹೆಸರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಹಾಕಾರ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಅದನ್ನ ನನಗ ಹೇಳೇ ತೀರಬೇಕ? ಅಲ್ಲದ ಸ್ವಾರೀ ಬ್ಯಾರೆ ಅಂತೀ. ಬೇಕೇನು ಗಜ್ಜು?’ ಅಂತ ಅನ್ನಲಿಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಹಂಗ ನಾನು ಉತ್ತಮ ಮನುಷ್ಯ.